De instant voice over.


Ik weet niet precies meer of het nu op de pedagogische of sociale academie was dat ik er voor het eerst van hoorde. Het was in ieder geval in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Ik heb het dan over het 4 fasen leermodel van onbewust onbekwaam naar onbewust bekwaam, dat in 1954 werd ontwikkeld door de Amerikaanse klinisch psycholoog Abraham Maslow. Precies, dezelfde als die van de beroemde Maslow Pyramide. 

Het model beschrijft de verschillende fases die je in een leerproces doorloopt. Een goed voorbeeld van zo'n leerproces is leren autorijden.
 Als je het nog nooit gedaan hebt kan het eenvoudig lijken, op dat moment ben je onbewust onbekwaam.
 Zodra je start met oefenen kom je er achter wat er allemaal voor komt kijken en hoeveel oefening er nodig is.
 Soms heb je dan het idee dat het je nooit gaat lukken. Je bent dan bewust onbekwaam. Dit is vaak een heel onaangenaam gevoel.
 Maar met veel training en aandacht krijg je het langzamerhand wel in de vingers en gaat het rijden je steeds gemakkelijker af. Je wordt bewust bekwaam.
 Tenslotte na heel veel praktijkervaring  lijken de dingen als vanzelf te gaan. Je denkt er niet meer bewust bij na: je wordt onbewust bekwaam.


Dat 4 fasen proces blijft, als je je wilt verdiepen en verbreden in wat je hebt geleerd, maar rondgaan. Want al kun je nog zo goed autorijden, zodra je je voor een slipcursus hebt aangemeld ben je weer onbewust onbekwaam voor dat aspect.

De uitgekristalliseerde volkswijsheid dat Rome, noch Keulen en Aken, in een dag zijn gebouwd blijkt dus ook op te gaan voor leerprocessen. Iedereen begrijpt wel dat je na drie pianolessen nog niet klaar bent om samen met het Concertgebouworkest het pianoconcert nr 2 opus 18 van Sergei Rachmaninov te spelen.

Met stemmenwerk is dat leerproces echt niet anders. Je bedenkt je dat kunt lezen en praten, dus zo moeilijk kan dat stemacteren toch niet zijn….. Dat denk je in het begin dan nog in je onwetendheid. Maar hoe meer je er daadwerkelijk mee bezig bent, hoe meer je er achter komt dat het eigenlijk toch wel verrekte moeilijk is. Dat je er nog maar heel weinig van bakt. Dat het veel tijd kost om het goed te leren en dat je moet doorzetten, want je leert het dus alleen maar door het heel veel te doen, net als autorijden en pianospelen. En laat je het een tijdje versloffen? Dan ben je zo weer terug bij af.

Dus oefenen in de praktijk. Door telkens uren en uren achter de microfoon te zitten, wat uit te proberen, terug te luisteren, te verbeteren en daardoor elke keer kleine stapjes op de leercurve te maken.  
Je gaat zoeken naar de juiste intenties, de juiste intonatie, de geloofwaardigheid, de goede tone of voice…
Goede voice overs zijn daar jaren, zo niet hun hele leven mee bezig, zichzelf altijd verbredend en verdiepend volgens dat steeds terugkerende 4 fasen leerproces.

Bij die ontwikkelingsgang kun je best hulp gebruiken. Sterker je hebt dat nodig. Er zijn cursussen en workshops die je op weg helpen. Maar daarna zul je een goede coach moeten vinden die zijn sporen in het vak verdiend heeft en die wat in je ziet in je talent. Met geregelde een-op-een sessies kun je op het goede spoor blijven en voortdurend stappen omhoog maken.

En dan nog wat. Je stem is je instrument waarmee je werkt en al denk je dat je die goed onder controle hebt, blijkt dat in de harde praktijk lang niet altijd zo te zijn. Stemcoaching en logopedie zijn echt zo belangrijk. Ik kan de waarde daarvan niet  genoeg benadrukken. Niet alleen om je uitspraak en articulatie te perfectioneren en goed in je ademhaling te zitten, maar vooral ook om je bewust te maken van wat je lichaam doet en welke invloed dat heeft op de klank van je stem. Om je werk te doen met ontspannen kaken, nek en schouders. Kijk maar eens naar goede ervaren voice-overs. Filmpjes genoeg te vinden op YouTube. Mij valt dan altijd het gebrek aan fysieke spanning op. Het lijkt soms wel of het hoofd los op de schouders ligt.

Logopedie helpt je om uiteindelijk in staat te zijn ontspannen enkele uren achter elkaar met je stem te werken. Ik ken stemacteurs die dat kunnen en waarbij de eerste zin dan hetzelfde klinkt als de laatste. Zij behoren tot de groten. En geloof me uit eigen ervaring dat je dat echt niet in een paar weken leert.

We leven in een samenleving waar alles snel en vooral makkelijk moet. Convenience dus. Direct resultaat zonder al te veel moeite. Sommige mensen blijken inderdaad te denken dat ze na een workshop van een dag als volleerd stemacteur aan de slag kunnen. Instant voice overs dus..

Eeeh, wel eens van een koude kermis gehoord?

Commentaar
Zie oudere blogs